Tỷ Số Bóng Đá Trực Tiếp Cập Nhật Thế Nào? Công Nghệ Đằng Sau Livescore

Tỷ Số Bóng Đá Trực Tiếp Cập Nhật Thế Nào? Công Nghệ Đằng Sau Livescore

Bạn đang xem trận đấu qua ứng dụng truyền hình trên tivi, điện thoại trong tay rung lên báo bàn thắng, rồi phải một lúc sau trên màn hình lớn cầu thủ mới vung chân sút. Cảm giác bị lộ kết quả ấy khá quen với người hay theo dõi bóng đá bằng nhiều thiết bị cùng lúc. Đó không phải lỗi, mà là hệ quả của việc dữ liệu tỷ số và tín hiệu video đi theo hai con đường rất khác nhau.

Bài viết này đi theo hành trình của một con số, tỷ số hay tỷ lệ kèo, từ sân bóng tới màn hình của bạn: ai nhập dữ liệu, máy chủ đẩy nó đi bằng cách nào, vì sao có độ trễ, và làm gì để theo dõi trận đấu mà không hao pin, hao data.

Dữ liệu bắt đầu từ đâu?

Phần lớn tỷ số trực tiếp không phải do trang web tự xem trận. Các nhà cung cấp dữ liệu thể thao có người ghi nhận sự kiện tại sân hoặc theo dõi qua tín hiệu truyền hình, nhập từng sự kiện như bàn thắng, thẻ phạt, thay người vào hệ thống. Dữ liệu được chuẩn hoá thành một luồng (data feed), thường ở dạng JSON hoặc XML, rồi cung cấp cho các website và ứng dụng.

Website nhận luồng này, lưu vào cơ sở dữ liệu của mình, rồi phân phát tới người xem. Tỷ lệ kèo cũng là dữ liệu thay đổi liên tục và được đưa tới người xem theo cách tương tự. Một trang tổng hợp như keonhacai 5 hiển thị cả bảng tỷ lệ kèo, livescore, kết quả và bảng xếp hạng cho nhiều giải từ Ngoại Hạng Anh đến V.League 1. Về mặt kỹ thuật, kiểu trang này phải ghép nhiều loại dữ liệu có nhịp thay đổi khác nhau trên cùng một màn hình: bảng xếp hạng gần như đứng yên trong lúc trận diễn ra, còn tỷ số và tỷ lệ thì đổi liên tục.

Tỷ Số Bóng Đá Trực Tiếp Cập Nhật Thế Nào? Công Nghệ Đằng Sau Livescore

Polling hay push: hai cách đưa dữ liệu tới bạn

Polling: hỏi đi hỏi lại

Cách đơn giản nhất để trình duyệt biết có gì mới là hỏi máy chủ định kỳ, gọi là polling. Cứ vài giây, trang gửi một yêu cầu kiểu “có gì thay đổi không?”. Cách này dễ làm, chạy được ở mọi nơi, nhưng lãng phí. Trong một trận bóng, phần lớn thời gian chẳng có bàn thắng nào, vậy mà điện thoại vẫn đều đặn gửi yêu cầu và nhận về câu trả lời gần như giống hệt lần trước.

Biến thể long polling cải thiện chuyện này: trình duyệt hỏi, máy chủ giữ kết nối mở cho tới khi thật sự có dữ liệu mới rồi mới trả lời. Độ trễ giảm, số yêu cầu thừa cũng giảm, nhưng sau mỗi lần trả lời lại phải mở một kết nối mới.

WebSocket và Server-Sent Events

Trang livescore hiện đại thường chuyển sang mô hình đẩy. Với WebSocket, trình duyệt và máy chủ mở một kết nối hai chiều và giữ nó suốt phiên. Khi có bàn thắng, máy chủ đẩy ngay một gói tin nhỏ chỉ chứa phần thay đổi. Trang nhận gói tin và cập nhật đúng ô tỷ số đó, không tải lại cả bảng.

Server-Sent Events, viết tắt SSE, là lựa chọn nhẹ hơn khi dữ liệu chỉ cần đi một chiều từ máy chủ xuống, đúng với trường hợp tỷ số và tỷ lệ. SSE chạy trên HTTP thông thường, trình duyệt tự kết nối lại khi rớt mạng, và dễ đi qua proxy hay tường lửa công ty hơn.

Thông báo đẩy trên điện thoại

Khi ứng dụng đang đóng, thông báo bàn thắng đi qua dịch vụ push của hệ điều hành: Firebase Cloud Messaging trên Android và Apple Push Notification service trên iOS. Ứng dụng không phải tự giữ kết nối riêng, vì hệ điều hành gom thông báo của mọi ứng dụng qua một kênh chung. Nhờ vậy máy đỡ tốn pin hơn nhiều so với để từng ứng dụng tự hỏi máy chủ.

Bộ nhớ đệm: nhanh nhưng có thể cũ vài giây

Một trận cầu lớn có thể khiến lượng truy cập tăng vọt chỉ trong vài phút. Để máy chủ không quá tải, các trang dùng bộ nhớ đệm ở nhiều tầng: CDN giữ bản sao trang ở máy chủ gần người dùng, máy chủ ứng dụng giữ sẵn kết quả truy vấn trong bộ nhớ. Đổi lại, dữ liệu có thể cũ hơn thực tế đúng bằng thời gian sống của bản cache, gọi là TTL.

Với bảng xếp hạng hay lịch thi đấu, cache vài phút chẳng ảnh hưởng gì. Với tỷ số trực tiếp, TTL phải rất ngắn, hoặc phần dữ liệu nóng phải đi qua kết nối đẩy, tách khỏi phần trang tĩnh. Nếu bạn thấy một trang tải rất nhanh nhưng tỷ số đứng im lâu bất thường, khả năng cao là bạn đang nhìn một bản cache cũ, và kéo để làm mới thường giải quyết được.

Vì sao con số trên màn hình chậm vài giây?

Độ trễ cộng dồn qua nhiều khâu. Người ghi nhận tại sân cần xác nhận bàn thắng, có khi phải chờ VAR. Nhà cung cấp xử lý rồi phát luồng. Website nhận và phát lại. Cuối cùng là mạng di động của bạn. Mỗi khâu chỉ mất một chút, nhưng cộng lại có thể thành vài giây.

Còn video thì sao? Truyền hình trực tuyến phải mã hoá, chia đoạn và đệm trước khi phát, nên thường chậm hơn diễn biến thật, có khi chậm hơn cả luồng dữ liệu tỷ số. Đó là lý do điện thoại báo bàn thắng trước khi bạn kịp thấy cú sút. Với tỷ lệ kèo còn một lý do khác: ở những khoảnh khắc nhạy cảm như một quả phạt đền, tỷ lệ có thể bị tạm khoá hoặc ẩn đi, nên con số bạn đang thấy không phải lúc nào cũng là con số mới nhất.

Mẹo theo dõi trận đấu không hao pin, hao data

  • Chỉ mở một tab tỷ số: nhiều tab cùng giữ kết nối nghĩa là nhiều luồng dữ liệu chạy song song.
  • Dùng thông báo thay vì để màn hình sáng: bật thông báo bàn thắng cho đội bạn quan tâm rồi khoá máy. Màn hình sáng liên tục là một trong những thứ ngốn pin nhiều nhất.
  • Ưu tiên wifi ổn định: sóng di động yếu khiến máy phải tăng công suất phát và kết nối lại liên tục.
  • Bật giao diện tối: trên màn hình OLED, điểm ảnh màu đen gần như không tiêu thụ điện.
  • Tắt tự phát video: nhiều trang tự chạy clip highlight, tốn data hơn hẳn phần chữ và số.

Nếu chỉ cần biết tỷ số, một trang livescore dạng bảng chữ và số nhẹ hơn rất nhiều so với mở luồng video trên 4G. Còn ai xem cả bảng kèo thì nên nhớ cá cược chỉ dành cho người từ 18 tuổi, có thể khiến bạn mất tiền, và chỉ nên dùng một khoản ngân sách giải trí cố định đặt ra từ trước.

Lời kết

Lần tới thấy điện thoại báo bàn thắng trước khi tivi kịp chiếu, bạn sẽ biết phía sau là cả một chuỗi: người ghi nhận ở sân, luồng dữ liệu, kết nối đẩy, bộ nhớ đệm và mạng di động. Hiểu chuỗi đó giúp bạn chọn đúng công cụ, đúng thiết lập, để theo dõi trận đấu vừa kịp thời vừa không làm điện thoại nóng ran trước hiệp hai.