“Đá sân nhà thì có lợi.” Câu này gần như ai xem bóng cũng từng nói. Nhưng bóng đá bây giờ khác xa vài chục năm trước: đội khách bay chuyên cơ, ngủ khách sạn tiêu chuẩn cao, mang theo cả đội ngũ phân tích video. Trọng tài thì có VAR đứng sau lưng. Vậy cái lợi của việc đá trên sân quen còn lớn đến đâu?
Lợi thế sân nhà đến từ đâu
Không có một nguyên nhân duy nhất. Người ta thường kể ra mấy thứ cộng dồn lại với nhau.
Thứ nhất là khán giả. Tiếng hò reo tiếp sức cho đội nhà, và cũng tạo sức ép lên đội khách lẫn tổ trọng tài. Thứ hai là sự quen thuộc. Luật bóng đá của IFAB cho phép kích thước sân dao động trong một khoảng, nên mỗi sân dài ngắn, rộng hẹp không hoàn toàn giống nhau. Mặt cỏ, độ nảy của bóng, hướng gió, ánh đèn, cả khoảng cách từ đường biên tới khán đài cũng vậy. Cầu thủ tập ở đó hằng tuần thì hiểu sân như hiểu nhà mình.
Thứ ba là di chuyển. Đội khách phải đi đường xa, ngủ giường lạ, có khi lệch múi giờ. Với những giải có quãng đường dài hoặc khí hậu khác biệt giữa các vùng, mệt mỏi do di chuyển là chuyện rất thật. Sân ở độ cao lớn, như các trận đấu tại La Paz của Bolivia, lâu nay vẫn được nhắc như ví dụ quen thuộc về chuyện đội khách khó thích nghi.
Và cuối cùng là tâm lý. Đá trước người nhà, nhiều cầu thủ tự tin hơn hẳn.
Bài kiểm tra bất đắc dĩ: những trận không khán giả
Thời kỳ đại dịch, nhiều giải lớn phải đá trên sân vắng. Với người làm phân tích, đó là một tình huống hiếm có: gần như mọi thứ vẫn giữ nguyên, chỉ thiếu khán giả. Nhiều bài phân tích được báo chí thể thao nhắc lại sau giai đoạn đó cho rằng lợi thế sân nhà giảm rõ ở không ít giải đấu, có nơi gần như biến mất trong một thời gian.
Điều này gợi ý rằng khán đài là một phần lớn của câu chuyện. Không phải tất cả, nhưng là phần lớn.
Công nghệ đang san phẳng sân chơi tới mức nào
Đây là chỗ góc nhìn công nghệ trở nên thú vị. VAR ra đời để sửa những sai sót rõ ràng của trọng tài ở các tình huống bàn thắng, phạt đền, thẻ đỏ trực tiếp và nhầm người. Nếu một phần lợi thế sân nhà trước đây đến từ việc trọng tài vô thức nghiêng về đội chủ dưới sức ép khán đài, thì việc có thêm người xem lại băng hình ở phòng điều khiển, cách xa tiếng ồn, về lý thuyết sẽ làm phần đó nhỏ đi. Công nghệ xác định bàn thắng qua vạch vôi và hệ thống hỗ trợ bắt việt vị bán tự động, từng được dùng ở World Cup 2022, cũng đi theo hướng ấy.
Phía đội khách cũng có công cụ mới. Dữ liệu theo dõi chuyển động cầu thủ, video từng trận của đối thủ, lịch phục hồi tính toán theo thể trạng. Một đội tới sân lạ giờ không còn “mù” như trước. Họ biết đối phương hay pressing ở phút nào, hay tạt cánh bên nào, thậm chí biết mặt sân đó thường được tưới ẩm ra sao.
Mặt sân cũng đồng đều hơn. Nhiều sân lớn dùng cỏ lai, tức cỏ tự nhiên được gia cố bằng sợi nhân tạo, cùng hệ thống chiếu sáng nuôi cỏ, nên chuyện sân xấu bất thường ít gặp hơn ở cấp cao.
Vậy lợi thế sân nhà còn lớn không?
Câu trả lời trung thực là: vẫn còn, nhưng có lẽ không lớn như cảm giác của nhiều người. Và nó khác nhau theo từng giải. Ở những giải mà đội khách phải đi xa, thời tiết giữa các địa phương chênh lệch, hoặc sân bãi chưa đồng đều, đá sân nhà vẫn là một cái lợi đáng kể. Ở những giải hạ tầng tốt, di chuyển ngắn, khoảng cách ấy có xu hướng hẹp lại.
Cũng đừng quên một điều. Đội mạnh vẫn là đội mạnh, dù đá ở đâu.
Đọc yếu tố sân bãi khi xem một trận đấu
Người xem kỹ thường đặt chuyện sân nhà sân khách cạnh nhiều thông tin khác: đội nào vừa đá giữa tuần, ai vắng mặt, phong độ sân khách của đội kia ra sao. Có người tham khảo thêm kèo bóng đá trước trận để xem giới quan sát đang tính phần chênh lệch cho đội chủ nhà nhiều hay ít.
Một trận tưởng như cân bằng trên giấy đôi khi lại được đánh giá nghiêng hẳn về một bên chỉ vì chuyến đi dài hay mặt sân lạ. So sánh tỷ lệ kèo của cùng một đội khi đá ở nhà và khi làm khách cũng là cách đơn giản để thấy thị trường nhìn yếu tố sân bãi thế nào, nhưng đó chỉ là thông tin tham khảo.
Lịch thi đấu và tỷ lệ trước trận có thể xem ở keonhacai5.cab. Phần này chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên. Xem bóng đá là để giải trí, để có chuyện bàn với bạn bè.
Còn lần tới nghe ai nói “đội nhà đá sân nhà thì chắc thắng”, bạn có thể mỉm cười. Sân nhà giúp một tay. Nó không đá thay ai cả.

