Viết bài văn tả một cảnh đẹp thiên nhiên nơi em ở là dạng đề quen thuộc trong chương trình tiểu học và THCS, nhưng để viết hay thì không chỉ cần vốn từ mà còn cần biết quan sát và chọn chi tiết đắt giá. Nhiều bạn học sinh loay hoay vì không biết bắt đầu từ đâu, tả cái gì trước, cái gì sau, làm sao để bài văn không bị liệt kê khô khan.
Bài viết này gợi ý những cảnh thiên nhiên gần gũi thường gặp ở làng quê, phố thị hay vùng núi Việt Nam, kèm hình ảnh minh họa để các em dễ hình dung khi đặt bút viết. Mỗi mục đều có gợi ý về góc quan sát, chi tiết nên đưa vào bài và cách dùng từ gợi hình gợi cảm để đoạn văn thêm sống động.
1. Cánh đồng lúa chín vào buổi sáng sớm
Cánh đồng lúa là hình ảnh đặc trưng khi nói về quê hương Việt Nam. Khi tả cảnh này, nên bắt đầu từ màu sắc: lúa chín vàng ươm trải dài đến tận chân trời, điểm thêm vài bông lúa còn xanh. Tiếp đó tả âm thanh như tiếng gió thổi qua làm lúa rì rào, tiếng chim sẻ ríu rít tìm thóc.
Lưu ý nên thêm chi tiết con người như bác nông dân ra đồng từ sớm, hoặc hình ảnh sương sớm còn đọng trên lá lúa để bài văn có hồn hơn. Có thể tham khảo thêm bộ ảnh phong cảnh đẹp để hình dung bố cục cảnh vật trước khi miêu tả bằng lời.
2. Dòng sông quê hiền hòa chảy qua làng
Dòng sông thường được chọn tả vào buổi chiều khi mặt nước phản chiếu ánh nắng vàng. Các em nên tả từ xa đến gần: mặt sông lấp lánh, hai bên bờ có rặng tre hoặc hàng dừa nghiêng bóng, thuyền câu lững lờ trôi.
Một mẹo nhỏ là kết hợp miêu tả hoạt động của con người gắn với dòng sông như trẻ con tắm sông, người lớn chèo thuyền đánh cá để cảnh vật không bị tĩnh lặng một chiều. Những khoảnh khắc ánh sáng phản chiếu trên nước rất giống với các ý tưởng trong bộ ảnh phong cảnh chill.
3. Vườn hoa trước nhà khi xuân về
Nếu nhà em có vườn hoa nhỏ, đây là chủ đề dễ tả vì gần gũi và nhiều chi tiết sinh động. Nên chọn một vài loài hoa nổi bật để tả kỹ thay vì liệt kê hết tất cả, ví dụ tả màu sắc, hương thơm, hình dáng cánh hoa của hoa hồng hay hoa giấy.
Có thể tham khảo thêm cách chọn góc chụp và màu sắc trong bộ ảnh hoa hồng đẹp hoặc ảnh hoa giấy để hình dung rõ hơn cách miêu tả từng cánh hoa, từng chùm hoa khi viết văn.
4. Buổi hoàng hôn trên bãi biển quê em
Với các bạn sống gần biển, cảnh hoàng hôn là lựa chọn rất đẹp để tả. Nên miêu tả theo trình tự thời gian: mặt trời còn cao, mặt trời dần lặn xuống biển nhuộm cả bầu trời màu cam đỏ, rồi bóng tối dần buông xuống.
Đừng quên tả thêm sóng biển vỗ bờ, tiếng gió và hình ảnh người dân chài trở về sau một ngày đánh bắt. Tham khảo thêm gợi ý khung hình trong bài ảnh hoàng hôn để chọn chi tiết ánh sáng phù hợp đưa vào bài văn.
5. Con đường làng rợp bóng cây xanh
Con đường làng quen thuộc mỗi ngày đi học cũng là đề tài hay để tả. Nên chú ý miêu tả hai bên đường có hàng cây gì, tán lá ra sao, ánh nắng xuyên qua kẽ lá tạo thành những đốm sáng trên mặt đường như thế nào.
Có thể thêm chi tiết âm thanh như tiếng ve kêu mùa hè hoặc tiếng xe đạp của các bạn học sinh để con đường trở nên có sức sống hơn, tránh chỉ miêu tả cảnh vật tĩnh.
6. Núi rừng bao phủ sương mù buổi sớm
Với các bạn sống ở vùng cao, cảnh núi rừng sương mù là đề tài rất ấn tượng. Nên tả theo thứ tự: sương mù còn giăng kín thung lũng, mặt trời dần lên làm sương tan ra, để lộ những dãy núi trùng điệp xanh thẳm.
Chi tiết về không khí trong lành, tiếng chim rừng hót hay tiếng suối chảy róc rách sẽ giúp bài văn thêm chân thực. Có thể tham khảo thêm bộ ảnh thiên nhiên để hình dung cách phối cảnh núi và sương.
7. Bầu trời đêm đầy sao nơi làng quê
Ở những vùng ít ánh đèn điện, bầu trời đêm đầy sao là cảnh thiên nhiên đáng để tả. Nên miêu tả cảm giác khi ngước nhìn lên trời: hàng ngàn ngôi sao lấp lánh, ánh trăng dịu nhẹ chiếu xuống sân nhà hay cánh đồng.
Có thể lồng ghép cảm xúc cá nhân như sự yên bình, thư thái khi ngắm sao cùng gia đình. Tham khảo thêm các góc chụp bầu trời đêm trong bộ ảnh bầu trời để có thêm ý tưởng miêu tả ánh sáng và màu sắc.
8. Vườn tulip hoặc vườn hoa theo mùa
Nếu khu vực em ở có trồng các loại hoa theo mùa như tulip trong các khu du lịch sinh thái, đây cũng là cảnh đẹp đáng để đưa vào bài văn. Nên tả màu sắc rực rỡ của từng luống hoa, hình dáng cánh hoa và cảm giác thích thú khi dạo bước giữa vườn.
Tham khảo thêm cách chọn góc và màu trong bộ ảnh hoa tulip để có thêm từ ngữ miêu tả sinh động, tránh lặp từ khi tả nhiều luống hoa khác màu.
9. Công viên hoặc hồ nước gần nhà
Với các bạn sống ở thành phố, công viên hay hồ nước gần nhà cũng là lựa chọn hợp lý. Nên tả cảnh buổi sáng mọi người đi tập thể dục, mặt hồ phẳng lặng phản chiếu bầu trời, hàng cây xanh mát xung quanh.
Chi tiết về tiếng chim hót, tiếng nước chảy từ đài phun nước hoặc hình ảnh các cụ già tập dưỡng sinh sẽ làm bài văn gần gũi và chân thực hơn, phù hợp với học sinh sống ở đô thị.
10. Thực hành quan sát và lưu ảnh để viết văn tốt hơn
Để viết bài văn tả một cảnh đẹp thiên nhiên nơi em ở thật sinh động, cách tốt nhất là tự quan sát trực tiếp và ghi chú lại những chi tiết ấn tượng nhất theo trình tự thời gian hoặc không gian. Việc lưu lại vài tấm ảnh chụp cảnh thật cũng giúp nhớ chi tiết màu sắc, ánh sáng chính xác hơn khi ngồi viết.
Nếu muốn tìm hiểu thêm về cách quan sát ánh sáng, bố cục khi chụp ảnh thiên nhiên, có thể tham khảo bài cách chọn tiêu cự phù hợp để ảnh có bố cục tự nhiên hơn, từ đó rút ra cách sắp xếp chi tiết khi miêu tả bằng lời.
Câu hỏi thường gặp
Nên chọn cảnh gì để tả khi viết bài văn tả một cảnh đẹp thiên nhiên nơi em ở?
Nên chọn cảnh gần gũi, quen thuộc mà em thường quan sát như cánh đồng, dòng sông, con đường làng, vườn hoa trước nhà hoặc công viên gần khu em sống. Cảnh càng gần gũi càng dễ tả chi tiết thật và cảm xúc chân thành.
Làm sao để bài văn tả cảnh không bị liệt kê khô khan?
Nên miêu tả theo trình tự thời gian hoặc không gian rõ ràng, kết hợp các giác quan như thị giác, thính giác, khứu giác. Đồng thời lồng ghép cảm xúc cá nhân và hình ảnh con người gắn với cảnh vật để bài văn có hồn hơn.
Có nên dùng từ ngữ hoa mỹ quá nhiều khi tả cảnh thiên nhiên không?
Không nên lạm dụng từ ngữ hoa mỹ quá mức vì dễ khiến câu văn sáo rỗng, thiếu chân thực. Chỉ cần chọn vài từ gợi hình, gợi cảm đắt giá đặt đúng chỗ, kết hợp quan sát thật sẽ khiến bài văn tự nhiên và sinh động hơn.
Có cần tả hết tất cả chi tiết của cảnh vật không?
Không cần tả hết mọi chi tiết, chỉ nên chọn lọc những đặc điểm nổi bật, ấn tượng nhất của cảnh để tập trung miêu tả sâu, tránh dàn trải khiến bài văn lan man và thiếu điểm nhấn.
Viết bài văn tả một cảnh đẹp thiên nhiên nơi em ở không khó nếu các em biết quan sát kỹ và chọn lọc chi tiết tiêu biểu thay vì liệt kê dàn trải. Hy vọng những gợi ý cảnh vật và hình ảnh minh họa trên sẽ giúp các em có thêm ý tưởng để bài văn của mình thêm sinh động, chân thực và giàu cảm xúc.